terug


PROJECT ESBLAT | Draagt ons varkensvlees bij aan de verspreiding van antibiotica resistentie?

Antibiotica worden wereldwijd gebruikt om bacteriële infecties te bestrijden bij mens en dier. Farmaceutische bedrijven verstrekken hiervoor aan beiden dezelfde antibiotica. Dit heeft tot een intensieve discussie geleid over het toedienen van antibiotica bij vee. Wanneer vee antibiotica krijgt, ontstaat het risico dat er antimicrobiële resistentie (AMR) optreedt bij bacteriën, die zich vervolgens verspreidt naar de mens via, bijvoorbeeld, vlees. Om de eventuele gevolgen hiervan voor de volksgezondheid te beperken, is het nodig te weten welke rol vlees speelt bij de overdracht van AMR.

Om die reden is vijf jaar geleden het onderzoeksproject 'ESBLAT' opgezet. De afdeling Quality Assurance (kwaliteitsborging) van Vion was één van de grondleggers, samen met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), Wageningen University & Research, de Universiteit Utrecht en verscheidene industriepartners. De focus was het kwantificeren van de AMR-overdracht via direct contact tussen mensen, via het milieu, via direct contact met dieren en via voedsel. Vion heeft varkensvleesmonsters ter beschikking gesteld van verschillende productiemomenten: van levende varkens tot vlees dat gereed is voor de retail. Circa één op de vijf levende varkens (~20%) droeg resistente bacteriën bij zich (91 getest). Aan het einde van onze productielijn bevatte minder dan 1% van de producten (530 monsters getest) resistente bacteriën. Dit geeft aan hoe belangrijk het is om hygiënisch te slachten en het product direct te koelen.

De data van Vion zijn geïntegreerd in een grotere ESBLAT-database (meer dan 5.000 analyses, inclusief resultaten van vlees van andere diersoorten dan varkens) en werden gebruikt om de bijdrage van vlees te schatten bij de overdracht van AMR. De analyse van alle data toont aan dat de overdracht van resistente bacteriën voor meer dan 50% voortkomt uit contact tussen mensen, bijvoorbeeld in ziekenhuizen. Uit de waargenomen verschillen tussen AMR bij mensen en vee is gebleken dat de invloed van boerderijdieren en hun producten een relatief kleine bijdrage levert aan de antibioticaresistentie bij mensen. Men schat dat minder dan 1% van de AMR wordt overgedragen via varkensvlees. Het verschil in vóórkomen van resistente bacteriën in levende dieren en ons vlees laat zien dat we de overdracht via onze producten kunnen beperken en reguleren door hygiënisch te slachten. Het is echter onvermijdelijk dat een klein deel van onze producten resistente bacteriën zou kunnen bevatten. Als de consument het vlees vervolgens voldoende verhit en voldoende keukenhygiëne in acht neemt zal de blootstelling aan AMR via vlees nog verder worden beperkt. 

De strategie van Vion om de spanne en verspreiding van AMR te beheersen, bestaat uit:

1) het verbod op toediening van essentiële antibiotica voor mensen bij vee; 

2) minimaal antibioticagebruik op boerderijen, waarbij de balans met dierenwelzijn in stand wordt gehouden; 

3) strenge hygiëne tijdens het slachten en onmiddellijke koeling van het vlees tot onder de 7 °C om contaminatie en vermenigvuldiging te voorkomen.

Meer informatie over ESBLAT vindt u hier.